Fotoğraf Gerçeği mi Yansıtır?

Öncelikle koyutlar:

Gerçek vardır.

Gerçek birden çoktur.

Gerçek mutlak değildir.

Gerçek dilseldir.

Diller vardır.

Bunlardan biri görsel dildir.

Fotoğraf görsel dili kullanan tek mecra / sanat dalı değildir.

Görsel dilin sanatta kullanılmayan biçimleri de vardır.

Görsel dil nörolojiktir.

Görmeyi öğreniriz.

Önce, bebekken ilk gördüklerimizle nörolojik olarak.

Sonra, büyükken kültürde kültürolojik olarak.

Gelelim konumuza:

Adamın biri, belgesel fotoğrafları taramış ve onlarcasında oynama bulmuş. Bunları da bir sergi yapmış.

“Kamber, basında fotoğraflar üzerinde oynanması konusunda öyle dertli ki New York’ta yeni bir serginin küratörü oldu. ‘Değiştirilen Görüntüler: Pozlanan ve Manipüle Edilen Belgesel Fotoğrafçılığın 150 Yılı’ konulu sergide, 19. Yüzyıl’dan 21. Yüzyıl’a kadar, poz verdirilmiş, manipüle edilmiş 40’tan fazla fotoğrafa yer veriliyor.”

http://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/07/150717_vert_cul_fotograf

Bilgi: Savaş fotoğrafçısı Nachtwey, kendisini anlatan belgeselde göstere göstere fotoğrafta oynama yapıyordu.

Sergide ise, Capa bile var:

“Uzun yıllar boyunca savaş fotoğrafçılığı yaptım ama kimseyi ölüm anında fotoğraflamadım. Capa’nın ise, aynı film şeridinde iki ölüm fotoğrafı var… Bunun olma ihtimali çok küçük.”

Burada amaç, sansasyon yaratmak ve ünlü olmak.

Oysa Arbus, bunu New York acuzeleriyle de becermişti.

Not: Bugüne kadar, kalp krizi, trafik kazası gibi nedenlerle, ölüm anında 3-5 kişi gördüm ama hiçbirinde yanımda fotoğraf makinası yoktu.

Ancak, ölüm kadar ilginç epeyi enstantane yakaladım: Yangın, yok edilen Bizans eseri, vd. Orada fotoğraf makinalı olan ve ne olup bittiğini kavrayan da bir tek vardım. Yoksa, şu anda çıkın sokağa, yüz binlerce kişinin elinde kamera var.

Çıkış.

Bencesi, savaş muhabirliği, Capa’nın yaptığı herze değil, Babel’in stenomsu dille yazılmış güncesi gibi, anında kayda geçirme.

Duyu-dili hiç mi hiç önemli değil, çünük onların birbirine transformasyonları ve metamorfozları onlarca biçimde tanımlı.

Bakınız:

Gösteri akış çizelgem ve Türkçe’deki 500 sözcüklük duygu adları sözlükçem birarada 1985.

Niyazi Biggart, Niyazi-Değil Sipahioğlu

Biggart profesyonel bir fotoğrafçıydı.

11 Eylül 2001’i fotoğraflarken öldü.

Felaket objesine bilerek daha yakın durduğu için öldü.

Yani isteyerek öldü veya isteyerek eylediği bir edim kendisinin ölümüne neden oldu.

Olayın 300’ü üzerinde fotoğrafını aldı. Onlar daha sonra sergilendi.

http://en.wikipedia.org/wiki/Bill_Biggart

Olayda ölen tek profesyonel fotoğrafçı oydu, yani Niyazi’liği buradan geliyor, hem de gönüllü Niyazi’liği...

Çektiği fotoğaflardan biri, SİPA’nın 40. yılı için yapılan bir kitaba girdi.

O kitabın sergisi Türkiye İstanbul FKM’de açıldı.

http://www.hurriyet.com.tr/kultur-sanat/haber/24620138.asp

Bendeniz de, Niyazi’nin varlığını orada öğrendim.

Bir de Niyazi-değil olan, o ajansın sahibi Gökşin Sipahioğlu var.

Ancak, kendisinin Niyazi-değil’liği oradan gelmiyor.

Yine, o sergide yer alan bir fotoğraf var, bir başkası çekmiş: Nik Wheeler.

Sipahioğlu, o fotoğraftaki terörist Carlos’u teşhis ediyor ki bu edim, onun ve fotoğrafçının ölümüne neden olabilirdi. Arkadaş, bununla da yetinmiyor, konu hakkında Fransa devletiyle işbirliği yapıyor, yani bir Omo beyazı kuvvet gibi davranıyor (bu bilgi, sergi içindeki metinlerden alıntıdır).

Tuhaf olan şey, o fotoğrafın Carlos aleyhinde delil olarak kullanılması ve dahası, Carlos’un adamı öldürteceğine veya öldüreceğine, üzerine bir de tebrik etmesi.

Carlos neden böyle bir şey yapmış?

Çünkü kendisi, terörden kişisel olarak birkaç 10 milyon dolar kazanan biri: Biraz farklı bir terörist yani.

Çünkü kendisi, medya geştaltının bir terörist olarak kendisi, eylemleri ve global terörizm için kullanılmasını onaylıyor.

Çünkü kendisi, meşhur olmaya bayılıyor.

Peki Sipahioğlu, bunu Arafat için yapsaydı, ya da Che, ya da başka biri için?

Sağ kalır mıydı?

Bence hayır.

Peki, buna ayar mı? Aydı mı? Ayabilir mi? Çok mu cesurdu?

Ayamasa bile, bunu bilmek onun sorumluluğunda idi.

Ve bu adam bugün bile hala fotoğrafçı ahlakı ve onuru için aday gösteriliyor.

Bence yanlış geçersiz ve katl-i vacipmiş kendisinin...

Ey kari, sen ne dersin bu konuda?

Dipnot: Metnin fotosu, Wheeler’ın çektiği ve bir dergiye kapak olan Carlos fotoğrafı.